Bạn có ý tưởng về một sản phẩm, một cỗ máy, một quy trình, một đồ vật mới? Trước khi nói với bất kỳ ai, hãy bảo hộ nó. Ở Pháp, để bắt đầu, việc này đơn giản và ít tốn kém. Dưới đây là các bước chính thức, được giải thích bằng lời lẽ dễ hiểu.
Chỉ để tham khảo, cập nhật đến ngày 1 tháng 11 năm 2026, theo Institut national de la propriété industrielle (INPI, Viện Sở hữu công nghiệp quốc gia của Pháp). Với trường hợp cụ thể của bạn, hãy hỏi ý kiến INPI hoặc một chuyên gia tư vấn sở hữu công nghiệp (conseil en propriété industrielle).
Quy tắc số 1: không cho ai xem gì trước khi bảo hộ
Luật quy định rõ: một sáng chế chỉ được cấp bằng sáng chế nếu nó mới. Mà mọi thứ đã được công khai trước ngày nộp đơn, “bằng mô tả viết hoặc nói, bằng việc sử dụng hoặc bằng bất kỳ cách nào khác”, đều làm mất tính mới này (điều L611-11 của code de la propriété intellectuelle, tức Bộ luật Sở hữu trí tuệ của Pháp). Một video trên mạng xã hội, một buổi giới thiệu tại hội chợ, một tin nhắn gửi nhà sản xuất: như vậy là quá sớm. Nếu bạn buộc phải nói về sáng chế với một đối tác, trước hết hãy cho họ ký một thỏa thuận bảo mật.
Các công cụ bảo hộ, từ đơn giản nhất đến mạnh nhất
| Công cụ | Lợi ích | Thời hạn | Lệ phí INPI (2026) |
|---|---|---|---|
| Phong bì e-Soleau | Một bằng chứng về ngày tháng: bạn có thể chứng minh rằng bạn đã có ý tưởng vào đúng ngày đó. Đây không phải là văn bằng bảo hộ. | 5 năm, gia hạn được 3 lần (tối đa 20 năm) | 15 € (tối đa 50 MB) |
| Bằng sáng chế | Độc quyền khai thác sáng chế tại Pháp. Điều kiện: có tính mới, có trình độ sáng tạo, có khả năng áp dụng công nghiệp. | Tối đa 20 năm | Nộp đơn 26 €, tra cứu 520 €, cấp bằng 90 €, sau đó đóng phí hằng năm. Giảm một nửa cho cá nhân hoặc doanh nghiệp nhỏ và vừa dưới 250 nhân viên (phải đề nghị khi nộp đơn). |
| Bằng giải pháp hữu ích (certificat d'utilité) | Một văn bằng đơn giản hơn, không cần tra cứu những gì đã có. | Tối đa 10 năm | Nộp đơn 26 € (13 € nếu được giảm phí), sau đó đóng phí hằng năm |
| Kiểu dáng công nghiệp (dessin ou modèle) | Bảo hộ hình dáng bên ngoài của sản phẩm (hình khối, họa tiết), không bảo hộ cách nó hoạt động. | 5 năm, tối đa 25 năm | 39 € + 23 € (đen trắng) hoặc 47 € (màu) cho mỗi hình ảnh |
Nhận hỗ trợ miễn phí
INPI có dịch vụ prédiagnostic de propriété intellectuelle (đánh giá sơ bộ về sở hữu trí tuệ), miễn phí và bảo mật, dành cho người có dự án, công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp nhỏ và vừa: một chuyên gia giúp bạn chọn cần bảo hộ cái gì và bảo hộ thế nào. Cũng có những khoản hỗ trợ để trả phí cho một chuyên gia tư vấn sở hữu công nghiệp (hãy kiểm tra trên trang web của INPI).
Còn ở châu Á thì sao?
Một bằng sáng chế của Pháp chỉ bảo hộ tại Pháp. Sau lần nộp đơn đầu tiên, bạn có 12 tháng (quyền ưu tiên) để mở rộng bảo hộ ra nước ngoài: bằng sáng chế châu Âu, hoặc đơn quốc tế (PCT) áp dụng cho hơn 150 nước, trong đó có Trung Quốc, Việt Nam và Thái Lan. Ở Trung Quốc, nhãn hiệu thuộc về người nộp đơn đăng ký trước: INPI khuyên nên đăng ký nhãn hiệu ngay cả trước khi bán hàng ở đó. Vì vậy, trước khi đặt sản xuất ở châu Á, hãy nhớ bảo hộ trước, rồi cho nhà sản xuất ký thỏa thuận bảo mật.
Một ví dụ: HygieniX, sáng chế của người sáng lập Passerelle
Patrick Celli, người sáng lập Passerelle, đã làm mười lăm năm trong ngành vệ sinh chuyên nghiệp. Ông nhận thấy rằng ở bệnh viện, phòng thí nghiệm hay nhà bếp, ai cũng biết phải rửa tay, nhưng không ai chứng minh được việc rửa tay đã được làm đúng cách. Ông đã nghĩ ra HygieniX: một trạm rửa tay thông minh có thể hướng dẫn từng thao tác, kiểm tra các bước và lưu lại dữ liệu. Trước khi nói về nó với ai, ông bắt đầu bằng một phong bì e-Soleau. Dự án đang được phát triển và đang tìm đối tác: hygienix.fr.
Passerelle và các nhà sáng chế
Một sáng chế thường cần một nhà sản xuất, một nhà cung cấp linh kiện hoặc một khách hàng đầu tiên, ở Pháp hoặc ở châu Á. Khi ý tưởng của bạn đã được bảo hộ, Passerelle có thể giúp bạn tìm những đối tác này, đã được xác minh trong sổ đăng ký chính thức của nước họ: đăng nhu cầu. Đừng bao giờ đăng chi tiết kỹ thuật của sáng chế: chỉ mô tả nhu cầu (ví dụ: “nhà sản xuất chi tiết nhựa ép phun”).
Tìm hiểu thêm
Nguồn (tra cứu ngày 1 tháng 11 năm 2026): INPI, “Proroger une e-Soleau”, “Critères de brevetabilité”, “Certificat d'utilité”, “Prolonger la vie de ses dessins et modèles”, “Étendre son brevet à l'étranger”, “Prédiagnostic PI”, biểu phí áp dụng từ ngày 2 tháng 7 năm 2026, “6 règles PI à connaître pour protéger son business en Chine”; Légifrance (trang web luật chính thức của Pháp), điều L611-11 của code de la propriété intellectuelle; Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO), danh sách các nước thành viên của PCT. Chỉ để tham khảo: các thông tin này không ràng buộc trách nhiệm của Passerelle France-Asie; chỉ INPI mới có giá trị chính thức.